زمانی، محمدهاشم

comments 0

0 Views

محمدهاشم زمانی )زادۀ ١٣٠٧ خ – درگذشتۀ ۱۳۸۴ خ)، شاعر و نویسنده زبان پشتو در افغانستان بود.
محمدهاشم زمانی فرزند غازی میر زمان‌خان کنری، در سال ١٣٠٧ خورشیدی در قریۀ لمټک ولایت کنر به‌دنیا آمد. پدرش، یکی از مبارزان ضد استعماری و سرلشکر و فاتح جبهه چهارم استقلال افغانستان (جبهه اسمار، ارنوی، چترال و دوکلام) و از نزیک‌ترین دوستان و حامیان اعلیحضرت غازی امان‌الله‌خان بود. وی زمانی که کودکش ششماهه بود، در توطئه انگلیسی‌ها و عوامل داخلی آن بر ضد شاه امان‌الله کشته شد .

با این حال، محمدهاشم زمانی، آموزش ابتدایی را نزد علمای محل در مسجد فراگرفت و در سال ١٣٢۴ خورشیدی، به‌گفتۀ دکتر عبدالرحمان زمانی، که هنوز نوجوانی بیش نبود، همراه با بیش از صد نفر از اعضای خانواده‌ای خود به‌فرمان سردار محمدهاشم‌خان به‌عنوان زندانی سیاسی به‌زندان دهمزنک برده می‌شود و سیزده سال در زندان می‌ماند. در این مدت، بیست و شش نفر از اعضای خانواده‌اش را در سلول‌های زندان از دست داد و مدت هشت سال دیگر را در تبعید اجباری به‌سر برد، اما هیچگاه شکسته و نامید و منزوی نشد .

او در زندان با شخصیت‌های معروف افغانستان، از جمله اعضای خانوادۀ غلام‌نبی‌خان چرخی، یعقوب‌خان غوندمشر، عبدالغفارخان سرحدار، محمدسرور جویا، دکتر عبدالرحمان محمودی، ناظر صفرخان، غلام‌نبی‌خان فرقه‌مشر مشهور به چپه شاخ آشنا و هم‌سخن شد و علوم متداول زمان را نزد بابا عبدالعزیز خان الکوزی – مشروطه‌خواه و شخصیت بزرگ ملی و سیاسی – و علمای دینی چون شیخ بهلول ایرانی و مولانا محمداکرم کاکاخیل آموخت.

هاشمی زمانی، اولین تجربه سرودن شعر را در زندان آغاز کرد و بعدها اشعاری را که در آنجا سروده بود، با عنوان “زندانی احساس” به‌نشر رسانید.

ځـنځـیر د ظـلم شــلیږي مظــلومان ازادوي

پـدئ ځنـځير دظـلــم ظـالمــان بنــديــانـوي

دظلم ځنځير زنګ شه د ظالم جادو ماتيږي

اوس خـونه د جـادو همـدا خـواران ويـرانوي

او پس از رهایی از زندان به مدت هشت سال در هرات تبعید شد و در سال ١٣٤٣ خورشیدی پس از تصویب قانون اساسی جدید در افغانستان به زندگی عادی بازگشت.

مقالات و اشعار زمانی در روزنامه و مجلات گوناگون از جمله انیس، هیواد، اصلاح، وړانګه، سيستان، طلوع افغان، بيدار و اتفاق اسلام به‌نشر رسیده است.

وی در دهه دمکراسی مشغول مبارزه فرهنگی بود و در دورۀ جمهوریت محمدداوود خان به‌عنوان نماینده استان کنر در لویه جرگه راه یافت.

پس از پیروزی کودتای هفتم ثور ١٣۵٧ خورشیدی، در اواخر سال ١٣۵٨ راه مهاجرت را در پیش گرفت و به پاکستان رفت. در پیشاور جهاد فرهنگی را بر ضد روس‌ها در افغانستان شروع کرد.

چه افغان ســره ډغــرې چا وهلېدمرګ څړيکه يې د سر نه راختلې
لـړځيــدلـې رپـيــدلــې کــړيــدلــېپه کوپـړه د ماغـزويـې ســاختـلـې

 

کتاب “خرس قطبی” را در آن دوران نوشت و این کتاب ابتدا به‌زبان انگلیسی و سپس به‌زبان‌های فرانسوی، ایتالیایی و اسپانیایی نیز برگردان شد. افزون بر این، برای آزادی افغانستان از اشغال روس‌ها، به کشورهای متعدد سفر کرد و در کنفرانس‌ها و مجالس بين‌المللی شرکت جست .

هاشم زمانی در سال ١٩٨٧ میلادی، در پی یک حمله قلبی، به ایالات متحده آمریکا رفت و در آنجا پناهنـده شـد و تا زمـان مـرگ در سـان‌فرانسـیسکو که یکـی از شـهرهای بـزرگ ایالـت کالیـفرنیاسـت اقامـت گـزید. سـرانجام، وی در ١٩ جدی ۱۳۸۴ (١۰ ژوئن ۲۰۰۵ میلادی) بر اثر عارضه قلبی درگذشت.

نمونه‌ی شعر

ملی ننگ د قربانی سره

دا افغانستان وطن ز مونږ د افغانانو دی
دا نه د روسـانو، امريکی او چينايانو دی
آثار

١- زخمی زړه(مجموعۀ اشعار)، پشاور، پاکستان: ١٣٧٩ خورشیدی.
٢- د آزادی آرمان (مجموعۀ اشعار)، پشاور، پاکستان: ١٣٦١ خورشیدی.

Share this page to Telegram

Comments