آلودگی محیط زیست و عوامل آن

comments 0

0 Views

تعریف آلودگی محیط زیست :
آلودگی محیط عبارت است از «وجود یک یا چند ماده آلوده کنند در محیط زیست به مقدار و مدتی که کیفیت را بطوری مضر برای انسان یا حیوان، گیاه تغییر دهد و تعادل طبیعی آنها را بر هم بزنند آلودگی محیط زیست گفته میشود.
– عوامل مخرب کننده محیط زیست:
سه عامل مهم و عمده در طبیعت وجود دارد که میتواند محیط زیست را آلوده و مخرب نماید که در این مقاله صرفا بالای سه عامل تمرکز خواهیم نمود.
 اول : آلودگی هوا و منابع آن :
آلودگی هوا به زیر شاخه های منابع طبیعی و مصنوی تقسیم میگردد.
– منابع طبیعی آن که اغلب در بجود آوردن آن انسان ها دخل و تصرفی ندارند عبارت میباشد از :
• طوفان و گرد و غبار صحرا ها
• دود و خاکستر آتش سوزیهای جنگلی
• املاح موجود در جو
• فعالیت های آتشفشانی
• شهاب سنگ ها
• منابع گیاهی و حیوانی

– منابع مصنوعی که به دست انسانها بوجود میآید و بمراتب بیشترازمنابع طبیعی مضراست و مورد استفاده روزمرکی قرار میگیرد ، عبارتند از :
• وسایل نقلیه
• صنایع
• منابع تجاری و خانگی

– مواد آلوده کننده منابع مصنوعی به صورت جامد ، مایع و گاز در هوا پراکنده میشود که مهمترین عوامل آلوده کننده آنها عبارتند از :
• منواکسیدکربن
• اکسیدهای گوگرد(انیدرید سولفورو)
• اکسیدهای ازت
• اکسید کننده های فتوشیمیایی
• هیدروکربورها
• ذرات معلق در هوا و مواد رادیواکتیو
این 6 مورد مضرترین آلودکی را در محیط تداوم و تقویت میبخشند .

 دوم : آلودگی آب:
– منابع اصلی آلودگی آب و علت های آن عبارتند از:
• گروه اجتماعی – زیرا تمام موجودات، گیاهان و انسان ها برای ادامه حیات نیازمند آب تمیز ، پاک و سالم هستند . در اینصورت اگر گیاهان با آب آلوده آبیاری شده و رشد کنند، خوراک حیوانات شده و از طریق آنها می توانند انواع مریضی های مضر و آلودگی ها را به انسان ها منتقل کنند.
• فلزات سنگین – فعالیت‌هایی مانند حفر معدن و ساختمان و مسکن ‌سازی ممکن است مقادیر زیادی از فلزات سنگین را به منابع آب زیرزمینی وارد کند ، که این فلزات در مقادیر بالا برای سلامتی خطرناک هستند.
• سرب و مس- وسایل لوله‌کشی خانگی شایع‌ترین منبع سرب و مس در آب آشامیدنی هستند. آب ممکن است به تدریج باعث خورده شدن لوله‌ها شود و این مواد به درون آب خانه نشت کند. میزان اسیدی یا قلیایی بودن آب خانه ها در میزان خورده شدن لوله‌ها موثر است. درجه حرارت یا میزان مواد معدنی آب هم در این زمینه نقش دارد. سرب و مس در لوله‌ها، سه‌‌راهی‌ها یا سایر وسائل مربوط به آب مانند نل ها و سینک ظرفشویی به کار می‌روند.
• فاضلاب‌های خانگی – دفع نادرست ترکیبات خانگی که به طور بسیار رایجی مورد استفاه قرار می‌گیرد، ممکن است آب‌های زیرزمینی را آلوده کند.
• کود‌ها و آفت‌کش‌ها – کشاورزان برای افزایش رشد محصولات وجلوگیری از آسیب حشرات از کودها و حشره‌کش‌ها استفاده می‌کنند. این ترکیبات همچنین در باغ‌های حومه شهر نیز به کار می‌رود. مواد شیمایی در این ترکیبات ممکن است نهایتا به آب‌‌های زیرزمینی راه یابد. این نوع آلودگی به انواع و مقادیر مواد شیمیایی مورد استفاده و کاربرد آنها بستگی دارد. شرایط محیطی محلی مانند نوع خاک یا میزان بارش باران و برف فصلی نیز بر این نوع آلودگی موثر است.
• فضولات انسانی و حیوانی – در فضولات انسانی و حیوانی، نیترات و باکتری به عنوان دو ماده آلاینده بسیار مهم یافت می‌شوند.چاه‌های فاضلاب و سپتیک تانک‌ها می‌توانند باعث آلودگی باکتریایی و نیتراتی آب شوند. همچنین دامداری‌‌های که از تعداد فراوانی از حیوانات مستعد تولید این دو ماده هستند.
 سوم : آلودگی خاک
– خاک یکی از منابع مهم و ارزشمند طبیعت است. خاک ها به عنوان پالاينده هاي طبيعت محسوب مي شوند . علاوه بر اينکه تأمين کننده مواد غذايي هستند ، خاصيت تصفيه کنندگي نيز دارد . اين خاصيت خاک در اثر خواص فيزيکي آنها ( عمل نفوذ آب از منافذ ) ، خواص شيميايي آنها ( جذب سطحي و تبخير ) و خواص زيستي آنها ( تجزيه و فساد مواد آلي ) حاصل مي گردد .
– عوامل آلودگي خاک:
• عوامل کشاورزی
• فعالیت های صنعتی
• عوامل نفتی
• جنگلی و زباله ها

• عوامل کشاورزی – استفاده بیش از حد سموم و کودهای کشاورزی، آنتی‌بیوتیک‌ها و هورمون‌ها در دام و آبیاری مزارع با فاضلاب‌های آلوده از عوامل کشاورزی مؤثر در آلودگی خاک است. سرطان، بیماری‌های عصبی و تنفسی و پوستی از اثرات درازمدت آفت کش‌ها بر انسان است.
آفت‌کش‌ها از راه‌های مختلفی وارد خاک می‌شوند که عبارتند از: ‌از طریق کاربرد مستقیم آنها در خاک؛ از طریق سمپاشی و برگشت مستقیم ذرات سموم معلق در هوا به زمین؛ ‌سموم جذب شده در سطح ذرات خاک معلق در هوا و نشست آنها بر زمین و بقایای نباتی که به خاک اضافه می‌شوند و سموم جذب شده به وسیله موجودات زنده خاک (غیرذره‌بینی) است. کودهای شیمیایی خواص خاک را تغییر می‌دهند یعنی نفوذپذیری خاک را نسبت به هوا و آب کم می‌کنند و اصطلاحاً خاک‌ها را سخت می‌کنند.
• فعالیتهای صنعتی- دود و آلاینده‌هایی که به‌صورت گاز و بخارات سمی از دودکش‌های عظیم کارخانه‌ها بیرون می‌آید، علاوه بر آلودگی‌های هوای شهرها و ایجاد مشکلات تنفسی برای انسان‌ها باعث تشکیل باران اسیدی می‌شود. بیشترین آلودگی‌ها در منابع خاک، در اطراف پالایشگاه‌هاست.
مقاومت و پایداری عناصر سنگین در خاک نسبت به سایر آلاینده‌ها بسیار طولانی بوده و آلودگی خاک توسط فلزات سنگین تقریبا دائمی است.
بحث عمده آلودگی های صنعتی تجمع فلزات سنگین در خاک است . این فلزات شامل سرب ، کادمیوم ، نقره و جیوه هستند که اثرات زیانبار آنها بر روی موجودات زنده ثابت شده است و بارها موجب حوادث زیست محیطی شده اند . بعضی از این اثرات شامل :
1- اختلال فعالیت های بیولوژیک خاک
2- اثرات سمی روی گیاهان
3- اثرات زیانبار روی انسان در اثر ورود مواد به زنجیره غذایی
می باشند .
• آلودگی نفتی – مواد نفتی و مشتقات آنها در اثر حمل و نقل یا ذخیره سازی ممکن است موجب آلودگی خاک شود . هرقدر مواد نفتی به عمق بیشتری از خاک نفوذ کنند رفع آن آلودگی مشکل تر خواهد بود . آلودگی های نفتی یک پیامد اجتناب ناپذیر از افزایش سریع جمعیت و فرایند صنعتی شدن است که به‌دنبال آن آلودگی خاک توسط مواد هیدروکربنه نفتی به شکل وسیع در اطراف تاسیسات اکتشاف و پالایش و به شکل موضعی در مسیرهای انتقال این مواد قابل مشاهده است. برخی از باکتری ها و میکرو ارگانیسم ها در خاک می توانند موجب تجزیه مواد نفتی شوند که در بخش زدودن آلودگی به روش بیولوژیکی مورد بحث قرار می گیرند . علاوه بر انتشار مستقیم این آلاینده‌ها، غبارات حاصل از سوخت گازهای همراه نفت، طی سالیان متمادی توانسته مواد سمی و مضری به خاک‌های منطقه اضافه کند هرچقدر مواد نفتی به عمق بیشتری از خاک نفوذ کند، رفع آلودگی آن مشکل‌تر و هزینه آن چندین برابر خواهد بود.
راه های کنترل اثرات آلودگی مواد نفتی به شرح زیر است :
1- جلوگیری نکردن از پخش مواد نفتی در سطح گسترده
2- بهبود تهویه خاک از طریق شخم زدن و همزدن
3- افزایش عناصر غذایی به خاک مانند نیتروژن و فسفر
4- تلفیق خاک با میکروارگانیسم های تجزیه کننده مواد نفتی

• جنگی و زباله ها- یکی از مهمترین منابع آلوده سازی خاک ها زباله ها می باشند . زباله ها می توانند به داخل زمین نفوذ کنند و منابع آبی را نیز آلوده کنند .
روش های دفع زباله به طرق زیر است :
روش دفن
روش سوزاندن
روش بازیافت
در روش دفن ، مناطقی به نام لندفیلد ایجاد می کنند و زباله را در آنجا دفن می کنند . در این روش زباله را در زیر زمین مدفون می کنند تا از سطح زمین پاک شود ولی مشکلات بعدی ایجاد می شود . این مشکلات شامل :
1- آلودگی منابع آبی
2- تولید بوی بد و گازسمی متان که خطر آتش سوزی را فراهم می کند .
3- تجمع حشرات و موجودات موذی
برای رفع این مشکلات اقدامات زیر پیشنهاد می شود :
– بکارگیری فن آوری مؤثر برای دفن مثل فشرده سازی و پوشانیدن روزنه ها
– دفن زباله ها بالاتر از مرتفع ترین سطوح آب های زیرزمینی
– ایجاد لایه های غیرقابل نفوذ در ساختمان لندفیلدها
– ایجاد سیستم زهکشی برای جمع آوری شیرابه ها
– استفاده از گازهای تولید شده در لندفیلدها

در روش سوزاندن تمام زباله ها را در محلی دور از محل سکونت جمع آوری می کنند و بعد آنها را آتش می زنند . یکی از بدترین روش های دفع زباله همین روش سوزاندن است زیرا ایجاد گازهای بسیار سمی می کند که باعث آلودگی هوا می شود که جبران ناپذیر است و بعد مشکلات خاکستر زباله ها همچنان باقی می ماند و آلودگی بصری چشم اندازی ایجاد می کند .

بهترین روش دفع زباله روش بازیافت است . انسان می تواند با ذخیره برخی مواد زائد و استفاده مجدد از آنها به کاهش مقدار ضایعات کمک کند . در این روش نه تنها از ایجاد زباله های بیشتری جلوگیری می کنیم بلکه در هزینه نیز بسیار صرفه جویی می گردد .
– باتوجه به موارد گفته شده در ارتباط به آلودگی محیط زیست و عوامل آن برای زدودن هوای مضر و ناسالم و داشتن هوای پاک وتمیز ازآن جمله به نکاتی چند اشاره میگردد.
o ممنوع قراردادن تمام نوع تیلهایاموادنفتی که دارای کیفیت پائین باشند.
o وضع کردن مالیات بلند بالای وسایط نقلیۀ موتوری موجود دروطن که عمران ازهفت سال بیشتراست تامردم ازخریدموترهای کهنه خود داری کنند.
o ممنوع قراردادن ورود هرنوع وسایط نقلیۀ موتوری که عمران ازهفت سال بیشترباشد.
o وارد کردن کتلیزاتورها مدرن بالاترازمودل2002 واجباری کردن نصب ان درسیستم اکزاس عراده جات که فعلاً دروطن موجود است درغیرانصورت بکسی حق تردد توسط وسایط بدون کتلیزاتورداده نشود.کتلیزاتورها راصرفاً دولت واردودربرابرقیمت مناسب به موترداران بفروش رسانندونصب آن ازطرف ترافیک تصدیق شود.
o شعبه تخنیکی درترافیک هرولایت ایجاد شود که تمام وسایط نقلیه را ازنظرتخنیکی معاینه وبرای ان اجازه حرکت بدهد واین اجازه درهردوسال تمدید گردد بطورمشهود درنمبرپلیت ان درج شوددراین صورت هم عاید دولت بالامیرودوهم ازگشت وگذارموترهای فرسوده جلوگیری میشود.
o بهیچ موسسۀ خانه سازی بدون ایجاد منطقه سبزکه شامل درختها پارکها ی سبزوکانالیزاسیون مؤثردراطراف پروزه های مربوط نباشند اجازه فعالیت داده نشود وآنهائیکه اجازه بدست آورده اند بایدبه این اصل مکلف ساخته شوند.
o ایجاد تصفیه خانه های مواد کانالیزاسیون برای جمع آوری مواد فاضلۀ که ازکانالیزاسیون جمع آوری میشوند تصفیه وتقطیرگردند. نه انکه این کانال ها به دریا کابل روخ شوند.
o مردم خودرا مکلف به غرص نهالها نموده وهرکس به اندازه لازم درخانه واطراف خانه خویش درخت غرص وپرورش نماید.
o وضع مالیات کمتربه آنعده اجناس ووسایط که به محیط زیست آسیب کمترویانمی رسانند.
o جاگزین ساختن وسایط نقلیه عمومی بجای وسایط شخصی وفعال سازی شبکه موترهای برقی.
o ممنوع کردن قطع بیرحمانه جنگلات وصدورچارتراش وچوب بخارج ازکشوروایجادمدیریت جنگلاداری درهر ولایت وولسوالی.
o تصویب قانون مشخص جزاء جهت حفاظت ازمحیط زیست.
o در مصرف آب صرفه جویی شود زیرا این کار مانع کمبود آب سالم شده و همچنین میزان آب آلوده ای که نیاز به تصفیه دارد را کاهش می دهد.
o رنگ، روغن و مواد کثیف را درون ظرفشویی، راه‌آب حمام و دستشویی و یا تشناپ نریزید.
o از پودر لباسشویی، مواد تمیز کننده خانگی و صابون و شامپو استفاده کنید.
o از کودها و یا حشره کش ها زیاد استفاده نکنید.
o جنگلی ها را در دریا ، دریاچه، جوی آب و … نریزید.
o هر از چندی وضعیت لوله کشی داخلی را از نظر پوسیدگی و نشت وبیجامصرف شدن آب کنترل کنید.
پژوهش و تنظیم // استاد عارف نظری

Share this page to Telegram

Comments

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *